Verzet in Zandvoort

Datum:

In elk dorp en elke stad kon je ze vinden tijdens de Tweede Wereldoorlog: verzetshelden. Mensen die hun leven op het spel zetten om de bezetter dwars te zitten en het verzet aan informatie te helpen. Natuurlijk waren ze er ook in Zandvoort. Twee van hen zetten we in het spotlicht: Arend Bos en Wim Gertenbach. Arend kon zijn verhaal later vertellen, Wim heeft het niet overleefd.

Arend Bos (1922-2010)

Henk, de vader van Arend Bos zat in het verzet. Dat was voor de jonge Arend één van de redenen om ook in het verzet te gaan. Wat deed hij? De Duitsers hadden Nederlanders verboden om naar het radionieuws van de Britten te luisteren. Radio’s moesten worden ingeleverd. Maar de vader van Arend hield stiekem de zijne.

Radioberichten uitschrijven

Arend schreef de radionieuwsberichten uit en ze werden gepubliceerd in verzetskrant De Kleine Patriot. Deze illegale krant werd vervolgens door 30 mensen verspreid, waaronder door de vader van Arend.

Door het publiceren van dit nieuws in De Kleine Patriot konden meer mensen op de hoogte worden gesteld van het nieuws. De Kleine Patriot bestond van 1943 tot 1945. Aan het pand Grote Krocht 27, waar de familie Bos woonde, vind je een gevelsteen ter herdenking aan De Kleine Patriot.

Arend schreef in 1998 een boek over zijn oorlogservaringen, Zandvoort tijdens de bezetting. Hij overleed in 2010.

Wim Gertenbach (1904-1943)

Wim Gertenbach drukte de Zandvoortse Courant in zijn drukkerij in de Haltestraat. Maar naast drukker was hij ook uitgever en journalist. Als journalist schreef hij kritische artikelen over het fascisme. Ook toen de Duitsers Nederland bezetten, bleef hij zich kritisch uitlaten over het nationaalsocialisme en de NSB. Dat was gevaarlijk werk.

Persen niet lang stil

De Duitsers waren niet blij met Wim en verboden hem in september 1941 om nog langer de Zandvoortse Courant te maken. Maar zijn persen stonden niet lang stil, want het Amsterdamse verzet vroeg hem of hij de illegale verzetskrant Het Parool wilde drukken. 7.000-8.000 exemplaren per keer. Dat deed hij vanaf november 1941. Het Parool kwam toen dus uit Zandvoort!

Afscheidsbrief

Wim heeft het helaas niet lang kunnen doen, want op 31 januari 1942 werd hij samen met de mannen met wie hij de krant drukten gearresteerd. Ze brachten hem naar de gevangenis in Scheveningen, het Oranje Hotel. Later werd hij overgebracht naar twee Nederlandse concentratiekampen, eerst naar Amersfoort en later naar Vugt. Hij kreeg een doodvonnis.

Op 5 februari 1943 werd hij op de Leusderheide bij Amersfoort doodgeschoten. Wim heeft een afscheidsbrief aan zijn vrouw en kinderen geschreven, die kan je zien in het Noord-Hollands Archief.

Bombardement op Haarlem

Zijn vrouw en drie kinderen kwamen een korte tijd later om bij het bombardement op Haarlem in april 1943. Je vindt Wims graf en dat van zijn vrouw en kinderen op de Algemene Begraafplaats in Zandvoort. Elk jaar in februari wordt er een krans bij het Gertenbach-graf gelegd. Het Zandvoort college doet dat samen met de leerlingen van het Wim Gertenbach College.